KKTC'de yılın ikinci asgari ücreti açıklandı. Yeni net asgari ücret 61.677 TL olarak belirlendi. Her ücret artışının ardından aynı tartışma yeniden başlıyor. Kimine göre rakam yeterli, kimine göre yetersiz. Oysa belki de yıllardır yanlış soruyu soruyoruz. Asıl soru "Asgari ücret kaç lira oldu?" değil, "Bir insanın bir ay yaşayabilmesi için gerçekte ne kadar paraya ihtiyacı var?" sorusudur.
Bir an için maaşı unutalım ve yalnız yaşayan bir kişinin en temel giderlerini hesaplayalım. Mütevazı bir 1+1 dairenin kira bedeli ortalama 18.000 TL, aylık market harcaması 18.000 TL, elektrik 2.500 TL, su 1.500 TL, internet ve telefon 1.500 TL, ulaşım gideri 5.000 TL, kişisel bakım ve giyim 3.000 TL, sosyal yaşam için ayrılabilecek mütevazı bir bütçe 4.000 TL, beklenmedik sağlık ve diğer zorunlu giderler ise yaklaşık 2.500 TL olarak düşünüldüğünde, tek başına yaşayan bir kişinin aylık yaşam maliyeti yaklaşık 56.000 TL'ye ulaşıyor.
Bu hesaba dikkat edin.
Bu tabloda araç taksiti yok. Kredi kartı borcu yok. Ev eşyası taksiti yok. Tatil yok. Aileye maddi destek yok. Çocuk masrafı yok. Sadece tek bir insanın temel ihtiyaçlarını karşılayabileceği sade bir yaşam hesaplanmıştır.
Net asgari ücret 61.677 TL olduğuna göre, bu örnek hesapta ay sonunda geriye yaklaşık 5.677 TL kalıyor. İlk bakışta bu rakam yeterli gibi görünebilir. Ancak tek bir sağlık harcaması, araç arızası, evde bozulan bir beyaz eşya ya da beklenmedik herhangi bir gider bu dengeyi birkaç gün içinde değiştirebilir.
Elbette herkesin yaşam koşulları farklıdır. Kimi daha düşük kira öder, kimi ailesiyle yaşar, kimi ise çok daha yüksek giderlerle karşı karşıyadır. Bu nedenle bu hesap kesin bir veri değil; ortalama piyasa koşullarına göre hazırlanmış örnek bir yaşam maliyeti analizidir. Ancak verdiği mesaj nettir.
Asgari ücret yalnızca bir rakam değildir. Aynı zamanda bir ülkede yaşamın maliyetine karşı verilen ekonomik bir cevaptır. Eğer bir ücret, temel ihtiyaçları karşılamanın ötesine geçemiyor; tasarrufa, geleceğe yatırım yapmaya ya da beklenmedik durumlara hazırlık yapmaya imkân tanımıyorsa, tartışılması gereken yalnızca ücretin miktarı değil, yaşamın giderek artan maliyetidir.
Belki de artık asgari ücreti açıklarken yalnızca yeni rakamı değil, tek başına yaşayan bir kişinin ortalama yaşam maliyetini de kamuoyuyla birlikte değerlendirmeliyiz. Çünkü bir maaşın gerçek değeri, bordroda yazan rakamla değil, o rakamın satın alabildiği hayatla ölçülür.