KIBRIS PRESS ÖZEL HABER/NİLAY OKTAY
Sağlık sisteminin görünmeyen yükü her geçen gün ağırlaşıyor. Personel eksikliği, sağlıkta şiddet, enfeksiyon kontrolü, sağlık çalışanlarının emeği ve daha birçok konu sağlık hizmetlerinin en önemli gündem başlıkları arasında yer alıyor. Peki sağlık çalışanlarına yönelik şiddet neden artıyor? Personel eksikliği hasta güvenliğini nasıl etkiliyor? Hastanelerde görünmeyen sorunlar neler? Öğr. Gör. Dr. Esra Çevik, Kıbrıs Press'e özel verdiği röportajda sağlık sisteminin perde arkasını anlattı.
Öğr. Gör. Dr. Esra Çevik, sağlık sisteminin temel sorunlarına dikkat çekti. Çevik, toplumun sağlık çalışanlarının emeğini daha iyi tanımasının gerekliliğini savunurken, toplumun bilinçlendirilmesi ve sağlık çalışanına duyulan saygının güçlendirilmesinin de büyük önem taşıdığını vurguladı.
Son yıllarda tüm dünyada sağlık çalışanlarına yönelik artan şiddetin temel nedeni sizce nedir? Önlenebilir mi?
Öğr. Gör. Dr. Esra Çevik, sağlıkta şiddetin yalnızca sağlık çalışanlarının değil, tüm toplumun sorunu olduğunu belirterek, artan hasta yoğunluğu, sağlık hizmetine erişim beklentilerinin yükselmesi, iletişim eksiklikleri, sağlık okuryazarlığının istenilen düzeyde olmaması ve zaman zaman sağlık çalışanlarının sistemin tüm aksaklıklarının sorumlusu gibi görülmesinin şiddeti tetikleyen başlıca nedenler arasında yer aldığını söyledi.
“Şiddetin hiçbir gerekçesi olamaz. Sağlık çalışanı, insan hayatını korumak için görev yapan bir meslek grubudur ve güvenli bir çalışma ortamı en temel hakkıdır.”
Mevcut yasal düzenlemelerin önemli olduğunu ve “Beyaz Kod”un önemini hatırlatan Çevik, toplumsal farkındalığın güçlendirilmesinin de en az hukuki yaptırımlar kadar önemli olduğunu vurguladı.
Çevik, hastanelerde güvenliği artırmak için üç önceliğin;
-Yeterli sayıda nitelikli sağlık personeli istihdam edilmesi
-Fiziksel güvenlik önlemlerinin güçlendirilmesi
-Hasta-hasta yakını ile sağlık çalışanları arasındaki iletişimin geliştirilmesi olması gerektiğini belirtti.
Sağlık sisteminin en büyük sorunlarından biri sizce nedir? Personel eksikliği hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?
Sağlık sisteminin en önemli sorunlarından birinin artan sağlık hizmeti talebi ile mevcut insan kaynağı arasındaki dengenin korunmasındaki güçlükler olduğunu belirten Çevik, Personel eksikliğinin sağlık hizmetlerinin kalitesini doğrudan etkilediğine dikkat çekti. Özellikle ameliyathane gibi yüksek riskli alanlarda yalnızca personel sayısının artırılması değil, doğru planlama ve nitelikli insan gücünün yetiştirilmesinin de büyük önem taşıdığını belirtti.
“Personel eksikliği yalnızca çalışanların iş yükünü artırmıyor; aynı zamanda bakım kalitesini, hasta güvenliğini, çalışan memnuniyetini ve hizmet verimliliğini de etkiliyor.”
Sürekli yoğun tempoda çalışmanın psikolojik etkileri neler oluyor? Yoğun iş yükü enfeksiyon kontrolünü ve hasta bakımını nasıl etkiler?
“Sağlık çalışanları, insanların en zor anlarına tanıklık eden meslek gruplarından biridir.”
Yoğun çalışma temposunun sağlık çalışanlarında tükenmişlik riskini artırdığına işaret eden Çevik, çalışanların ruhsal iyilik hâlinin hasta güvenliğiyle doğrudan ilişkili olduğunu ve bu durumun enfeksiyon kontrol uygulamalarının uygulanmasını zorlaştırabileceğini dile getirdi.
“Enfeksiyon kontrolü yalnızca bireysel dikkatle değil, güçlü bir sistem yaklaşımıyla mümkündür.”
Hastane enfeksiyonu denilince toplumda bu konuda en sık karşılaştığınız yanlış bilgi nedir?
Toplumda hastane enfeksiyonlarının yalnızca hijyen eksikliğinden kaynaklandığının düşünüldüğünü söyleyen Çevik, “Oysa hastane enfeksiyonları; hastanın bağışıklık sistemi, yapılan cerrahi girişimler, kullanılan invaziv cihazlar, mevcut kronik hastalıklar ve dirençli mikroorganizmalar gibi birçok faktörün bir araya gelmesiyle gelişebilir.” dedi.
Yeni mezun sağlık öğrencileri sizce sahaya yeterince hazır geliyor mu?
Meslek yüksekokullarında ve sağlık fakültelerinde verilen eğitimlerin her geçen yıl daha da gelişmekte olduğunu ancak sağlık hizmetinin yalnızca teorik bilgiyle yürütülebilecek bir alan olmadığını vurgulayan Çevik, “Gerçek klinik ortam; ekip çalışmasını, kriz yönetimini, hızlı karar verebilmeyi ve deneyimi gerektirir.” ifadelerini kullandı.
“Sağlık öğrencilerinin mesleki yetkinliklerinin gelişmesi için deneyimli ekiplerle çalışmaları, mentorluk almaları ve sürekli mesleki eğitimlerini sürdürmeleri büyük önem taşımaktadır.”
“Biz eğitimciler olarak amacımız yalnızca bilgi aktarmak değil; etik değerlere sahip, iletişimi güçlü, eleştirel düşünebilen ve hasta güvenliğini önceleyen sağlık profesyonelleri yetiştirmektir.”
Hastaların hastanelerde en çok bilmesini istediğiniz ama bilmediği konu nedir?
“Toplumun bilmesini en çok istediğim konu, sağlık hizmetinin büyük bir ekip çalışması olduğudur.”
Bir hastanın tedavisinde birçok farklı meslek grubunun eş zamanlı görev yapmakta olduğunu belirten Çevik, hastaların gördüğü birkaç dakikalık muayenenin arkasında saatlerce süren hazırlık, kontrol ve koordinasyonun önemini belirtti.
“Sağlık hizmeti görünenden çok daha kapsamlı ve titiz yürütülen bir süreçtir.”
Çevik, şu sözlerle noktalandırdı;
''Sağlık çalışanları yalnızca hastalıkları tedavi etmeye çalışmıyor.
Aynı anda hasta güvenliğini sağlıyor, enfeksiyonları önlüyor, ilaç hatalarını engelliyor, ameliyathanelerin sterilizasyonunu kontrol ediyor, tıbbi kayıtları eksiksiz tutuyor ve beklenmedik acil durumlara hazırlıklı oluyor.
Özellikle ameliyathane, görünmeyen emeğin en yoğun olduğu alanlardan biridir. Bir ameliyat başlamadan önce saatler süren hazırlık yapılır; kullanılan her cerrahi alet sterilizasyon süreçlerinden geçirilir, ekip koordinasyonu sağlanır ve hasta güvenliği için onlarca kontrol gerçekleştirilir. Hasta bunların çoğunu görmez, ancak güvenli bir ameliyatın temelini bu görünmeyen süreçler oluşturur.
Toplumun sağlık çalışanlarının bu emeğini daha iyi tanıması, karşılıklı güveni ve sağlık hizmetinin niteliğini güçlendirecektir.''