Bazen işletmeler açısından önemli bir düzenleme yapılır ama gündemin gürültüsü arasında fazla dikkat çekmez. 15 Eylül 2026 tarihinde yayımlanan 100/2026 sayılı Yasa Gücünde Kararname de bunlardan biri. Düzenleme, Fasıl 113 Şirketler Yasası'nın Onbirinci Cetveli kapsamında alınan üç ayrı resim ve harcı geçici süreyle kaldırdı. Üstelik bunlardan biri doğrudan yeni şirket kuruluşunu ilgilendiriyor.
Kararnameye göre paylarla sınırlı sorumlu bir şirketin tescili için öngörülen harç, para karşılığında yapılan pay tahsis raporunun Şirketler Mukayyitliği nezdinde dosyalanması için alınan harç ve para dışındaki bir değer karşılığında gerçekleştirilen pay tahsis raporunun dosyalanmasına ilişkin harç, düzenleme yürürlükte bulunduğu süre boyunca alınmayacak. Yani burada bütün şirket harçlarının kaldırılmasından değil, açıkça belirtilmiş üç işlem için getirilen geçici bir muafiyetten söz ediyoruz.
İlk bakışta yalnızca birkaç harcın kaldırılması gibi görülebilir. Fakat düzenlemenin gerekçesine baktığımızda mesele biraz daha anlam kazanıyor. Kararnamede şirketlerin yasal yükümlülüklerini daha kolay yerine getirmesi, geçmiş dönemlerden kalan yükümlülüklerin tasfiyesinin teşvik edilmesi ve Şirketler Mukayyitliği kayıtlarının güncel hale getirilmesi amaçlanıyor. Düzenleme aynı zamanda 92/2026 sayılı Bilançoların Güncellenmesine İlişkin Mali Düzenleme Hakkında Yasa Gücünde Kararname ile getirilen mali kolaylıkların tamamlayıcısı olarak değerlendiriliyor.
Aslında burada üzerinde durulması gereken nokta yalnızca “harç ödenmeyecek” kısmı değildir. Daha önemli olan, şirket kayıtlarının gerçek durumu yansıtmasıdır.
Bir şirket kurulduğu günkü haliyle yıllarca aynı kalmaz. Sermayesi değişebilir, yeni paylar çıkarılabilir, ortaklık yapısı değişebilir, şirket büyüyebilir veya faaliyetlerinin niteliği farklılaşabilir. Bu değişikliklerin yalnızca şirketin kendi dosyalarında bilinmesi yeterli değildir. Resmî sicilin de şirketin gerçek yapısını doğru biçimde göstermesi gerekir.
Çünkü şirket sicili sıradan bir dosyalama sistemi değildir. Banka bir şirketle işlem yaparken, yatırımcı ortaklık yapısını araştırırken, başka bir işletme ticari sözleşme imzalarken veya kamu kurumu şirket hakkında bilgiye ihtiyaç duyduğunda resmî kayıtlara bakar. Gerçek durum başka, sicildeki durum başka ise sorun çoğu zaman işlemin yapılacağı gün ortaya çıkar.
Bu nedenle 100/2026 sayılı düzenlemeyi yalnızca yeni şirket kuracakların cebinde kalacak bir harç olarak görmek eksik olur. Düzenlemenin arkasında şirketlerin resmî kayıtlarını güncellemesini teşvik eden daha geniş bir yaklaşım bulunuyor.
Pay tahsis raporlarına getirilen muafiyet de bu açıdan dikkat çekici. Şirket yeni pay ihraç ettiğinde veya sermaye yapısında pay tahsisi gerçekleştirdiğinde bunun Şirketler Mukayyitliği nezdinde kayıt altına alınması gerekir. Para karşılığında yapılan tahsis ile para dışında bir değer karşılığında yapılan tahsis için düzenlenen raporların dosyalanmasına ilişkin harçların geçici olarak alınmayacak olması, şirketlerin bu işlemleri resmî kayda taşımasındaki mali yükü azaltıyor.
İş dünyasında küçük görünen bu ayrıntılar bazen çok önemlidir. Çünkü şirketlerin karşılaştığı maliyet yalnızca vergi değildir. Tescil, izin, belge, kayıt, dosyalama ve benzeri birçok işlem zaman içerisinde işletmenin idari maliyetini oluşturur. Bu maliyetlerden bazılarının geçici olarak kaldırılması özellikle yeni şirket kuruluşunda veya sermaye yapısını güncellemek isteyen işletmelerde bir miktar rahatlama sağlayabilir.
Ancak burada bir ayrımı özellikle yapmak gerekir. Harç muafiyeti, işlemin kendisini ortadan kaldırmıyor.
Şirket yine tescil edilecek. Gereken bildirim yine yapılacak. Pay tahsis raporu gerekiyorsa yine Mukayyitliğe sunulacak. Mevzuatın öngördüğü diğer yükümlülükler devam edecek. Değişen şey, kararname kapsamındaki üç işlem için öngörülen resim ve harcın düzenleme yürürlükte olduğu sürece alınmaması.
Bu ayrım önemli. Çünkü “harç kaldırıldı” ifadesi bazen “işlem de kaldırıldı” şeklinde anlaşılabiliyor. Oysa amaç işlemleri azaltmak değil; işletmelerin yasal işlemleri yerine getirmesini kolaylaştırmak.
Bana göre düzenlemenin en doğru okunması gereken tarafı da burada.
Bir işletmenin kayıtlarını güncellemesini istiyorsanız, yalnızca yükümlülük koymak yetmez. O yükümlülüğün yerine getirilmesini kolaylaştıracak sistemler de oluşturmanız gerekir. Bürokratik süreç sadeleştiğinde, maliyet makul hale geldiğinde ve işletmeye kayıtlarını düzeltmesi için fırsat verildiğinde, kayıtlı ekonominin güçlenmesi de daha mümkün hale gelir.
Özellikle şirket kurmayı düşünenler açısından 15 Eylül'den sonra yapılan işlemlerde bu düzenlemenin bilinmesi önem taşıyor. Aynı şekilde mevcut şirketlerin de “biz zaten yıllardır faaliyetteyiz” diyerek resmî kayıtlarını ikinci plana atmaması gerekir. Çünkü şirketin gerçek yapısı ile Mukayyitlikte görünen yapının birbirine uyması, yalnızca mevzuat gereği değil, sağlıklı kurumsal yönetimin de temelidir.
100/2026 sayılı Yasa Gücünde Kararname belki büyük manşetlerle duyurulmadı.
Ama şirket kuracak veya şirket kayıtlarını güncelleyecek kişiler açısından bilinmesi gereken açık bir değişiklik getirdi.
Üç işlem için harç geçici olarak kaldırıldı.
Asıl fırsat ise belki de harçtan daha değerli: şirketlerin kayıtlarını, sermaye yapılarını ve resmî dosyalarını yeniden gözden geçirmek.
Çünkü şirketlerde en pahalı sorun çoğu zaman ödenen bir harç değildir.
Zamanında yapılmayan bir işlemin yıllar sonra önünüze çıkmasıdır.