Pandemi yılları geride kaldı. Ancak o dönemde işyerleri kapanan, çalışamayan veya ekonomik nedenlerle faaliyetleri duran birçok kişinin sosyal sigorta kayıtlarında bıraktığı eksik prim günleri hâlâ devam ediyor.
27 Ağustos 2026 tarihli ve 157 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan dört ayrı Yasa Gücünde Kararname, tam da bu noktaya müdahale ediyor. Düzenlemeler hem 16/1976 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasası hem de 73/2007 sayılı Sosyal Güvenlik Yasası kapsamındaki sigortalılar açısından pandemi döneminde ödenemeyen prim günlerini yeniden gündeme taşıyor.
İlk önemli düzenlemeler 93/2026 ve 94/2026 sayılı Yasa Gücünde Kararnameler.
Bu kararnameler, Covid-19 tedbirleri nedeniyle işyerlerinin faaliyetlerine ara verdiği dönemlerin yanında, açık sektör olmasına rağmen ekonomik zorluklar nedeniyle faaliyetine ara veren işyerlerinde çalışan sigortalıları da kapsıyor. Uygulamanın kapsadığı dönem ise 14 Mart 2020 ile 31 Mayıs 2022 arasındaki süre.
Buradaki temel hak “borçlanma”.
Sigortalı, pandemi dönemindeki eksik sürenin tamamını almak zorunda değil. Kararname, kişinin tercih ettiği kadar süreyi borçlanabilmesine imkân veriyor. Ancak bunun karşılığında Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları için hesaplanacak primin tamamının ödenmesi gerekiyor.
Üstelik ödenecek tutar yalnızca sigortalının kendi prim payından oluşmuyor.
Kararname açıkça sigortalı hissesiyle birlikte işveren ve devlet hisselerinin de sigortalı veya hak sahipleri tarafından karşılanacağını düzenliyor. Buna karşılık borçlanılan süreler ödenmiş prim gün sayısına ekleniyor.
Bu ayrıntı önemli.
Çünkü burada devlet, pandemi dönemindeki boşluğu doğrudan “ücretsiz prim günü” şeklinde kapatmıyor. Belirli durumlarda sigortalıya geçmişte oluşan boşluğu bugün ödeme yaparak tamamlama hakkı veriyor.
Bir başka ifadeyle, pandemi sırasında çalışamadığınız için eksik kalan günler emeklilik hesabınızdan tamamen silinmiş sayılmıyor; belirlenen koşullarla yeniden sisteme dahil edilebiliyor.
Ancak aynı Resmî Gazete’de yayımlanan 95/2026 ve 96/2026 sayılı kararnameler farklı bir durum düzenliyor.
Bu iki kararname, 14 Mart 2020 tarihinden sonra Bakanlar Kurulunun Covid-19 tedbir kararları uyarınca faaliyetlerine ara verilen işyerlerinde çalışan sigortalıların, çalışmadıkları için primi ödenmemiş sürelerinin Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları için prim günü olarak hesaplanmasını öngörüyor.
Dolayısıyla aynı pandemi dönemine ilişkin iki farklı mekanizma karşımıza çıkıyor.
Bir tarafta belirli süreleri borçlanarak prim gününe ekleme imkânı bulunuyor.
Diğer tarafta Bakanlar Kurulu kararıyla faaliyeti durdurulan işyerlerinde çalışılmayan ve primi ödenmeyen sürelerin prim günü olarak hesaplanmasına yönelik ayrı düzenlemeler bulunuyor.
Bu nedenle vatandaş açısından en kritik mesele, “Pandemide çalışmadım, günlerim otomatik olarak eklenecek” şeklinde genel bir sonuca varmamak.
Hangi yasa kapsamında sigortalı olunduğu, işyerinin hangi nedenle faaliyetini durdurduğu, faaliyetin Bakanlar Kurulu kararıyla mı sona erdiği yoksa ekonomik nedenlerle mi ara verildiği ve kişinin hangi dönemlerde prim eksiği bulunduğu önem taşıyor.
Düzenlemelerin ayrıntısı tam da burada belirleyici oluyor.
93/2026 ve 94/2026 sayılı kararnamelerde borçlanma hakkından yararlanabilmek için aylık talebinde bulunulması ve düzenlemede belirtilen aylık alma koşullarının yerine getirilmesi aranıyor. Ödenecek prim de pandemi öncesindeki son gelir basamağı veya prime esas kazanç dikkate alınarak, ödeme tarihindeki karşılığı üzerinden hesaplanıyor.
Bunun yanında borçlanılan sürelerin aylık hesabında nasıl dikkate alınacağı da ayrıca düzenlenmiş durumda. Kararnameler, ödeme günündeki gelir karşılığından bağımsız olarak ilgili dönemdeki basamak veya ücretin dikkate alınmasına ilişkin hükümler içeriyor.
Bütün bunlar bize aslında çok basit bir gerçeği gösteriyor:
Pandemi sadece işletmelerin cirosunda veya insanların gelirinde iz bırakmadı.
Sosyal güvenlik kayıtlarında da iz bıraktı.
2020 yılında birkaç aylık eksik prim günü küçük bir ayrıntı gibi görünmüş olabilir. Ancak kişi emeklilik yaşına yaklaştığında eksik günlerin önemi çok daha farklı hale gelebilir.
Bu yüzden 2026’da getirilen bu düzenlemeye yalnızca “Covid dönemi için yeni bir kararname” şeklinde bakmamak gerekir.
Mesele, yıllar önce ortaya çıkan olağanüstü bir durumun bugün emeklilik hakkı üzerindeki etkisinin giderilmeye çalışılmasıdır.
Kararnamelerin yürürlük tarihi de 29 Temmuz 2026 olarak belirlenmiş durumda.
Şimdi yapılması gereken, pandemi döneminde prim eksiği bulunan sigortalıların kendi hizmet dökümlerine bakması ve hangi düzenleme kapsamında olduklarını netleştirmesidir.
Çünkü bazen emeklilik hesabındaki birkaç ay, yalnızca birkaç ay değildir.
Yıllarca çalışmış bir insan için aylığa hak kazanma tarihini değiştirebilecek kadar önemli olabilir.
Pandemi bitti.
Ama sosyal güvenlik sistemindeki hesabı şimdi kapanıyor.