Elektrik borcu birikir. Önce küçük bir rakamdır. Sonra gecikme zammı eklenir, zaman geçer, borç büyür. Bir noktadan sonra tüketicinin ödemekte zorlandığı, KIB-TEK’in ise tahsil etmekte güçlük çektiği bir alacağa dönüşür. İşte 2 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yeni düzenleme, tam da bu noktada devreye giriyor.
Kıbrıs Türk Elektrik Kurumuna olan birikmiş borçların tahsilini hedefleyen yeni Yasa Gücünde Kararname ile borçlulara önemli bir ödeme fırsatı getirildi. Fakat bu düzenlemeyi yalnızca “KIB-TEK borçlarına af geldi” şeklinde okumak doğru olmaz. Çünkü burada asıl amaç borcun tamamını ortadan kaldırmak değil, yıllardır biriken alacakların yeniden tahsil edilebilir hale getirilmesi.
Düzenlemenin en dikkat çekici tarafı gecikme zamlarında ortaya çıkıyor.
Borcun peşin olarak kapatılması halinde anaparanın tamamı ödenecek, ancak ödeme tarihine kadar oluşan gecikme zamlarının yalnızca yüzde 20’si tahsil edilecek. Başka bir ifadeyle, borcunu peşin kapatan kişi veya kurum, birikmiş gecikme zamlarının yüzde 80’lik bölümünden kurtulabilecek.
Burada önemli ayrım şu: Anapara silinmiyor.
Elektrik tüketiminden doğan asli borç yerinde duruyor. Devletin ve KIB-TEK’in vazgeçtiği esas olarak geçmiş dönemde oluşan gecikme yükünün önemli bir kısmı. Bu nedenle düzenlemeyi bir “borç silme” uygulamasından çok, tahsilatı hızlandırmaya yönelik mali bir teşvik olarak görmek daha doğru.
Peşin ödeme yapamayanlar için de kapı tamamen kapanmıyor.
Taksitli ödeme seçeneğinde toplam borcun en az yüzde 5’inin peşin ödenmesi ve kalan tutarın genel olarak 30 aya kadar taksitlendirilmesi mümkün hale geliyor. Ancak düzenleme bazı özel nitelikteki borçlar için çok daha uzun bir ödeme süresi öngörüyor. Belirli ihtilaflı borçlar, bazı kamu kurum ve kuruluşlarının borçları ile düzenlemede sayılan bazı özel borç gruplarında taksit süresi 10 yıla kadar çıkabiliyor.
Bu ayrıntı önemli.
Çünkü 10 yıl ifadesi, yalnızca bireysel bir elektrik faturasının uzun vadeye yayılması anlamına gelmiyor. Burada kamu kurumları, belediyeler, sulama birlikleri ve çeşitli kurumsal borçlar gibi daha büyük ve geçmişten gelen alacakların da tahsilat kapsamına alınması söz konusu.
Aslında düzenlemenin ekonomik açıdan en önemli tarafı da burada.
KIB-TEK açısından tahsil edilemeyen alacak, bilançoda sadece bir rakam değildir. Kurumun nakit akışını doğrudan etkileyen bir unsurdur. Elektrik üretmek, yakıt almak, bakım yapmak, şebekeyi yenilemek ve yatırımları sürdürmek için sürekli nakit gerekir. Fatura kesilmiş olması tek başına gelir yaratmaz. Gelirin gerçekten oluşması için o faturanın tahsil edilmesi gerekir.
Bu nedenle bir kamu kurumunun mali gücünü yalnızca ne kadar fatura kestiğine bakarak değerlendirmek mümkün değildir.
Asıl soru şudur:
Ne kadar tahakkuk etti ve bunun ne kadarı gerçekten tahsil edildi?
Yeni düzenlemenin KIB-TEK açısından anlamı tam da burada ortaya çıkıyor. Yıllardır tahsil edilemeyen borçların yeniden yapılandırılması, kurumun alacaklarını nakit akışına dönüştürmesi açısından önemli bir fırsat yaratıyor.
Ancak diğer tarafta borçlu açısından da ciddi bir karar var.
Bugün ödenmeyen bir borç yarın kendiliğinden küçülmüyor. Özellikle gecikme yükü arttıkça anaparanın üzerine eklenen maliyet, borçlunun ödeme kapasitesini daha da zorlayabiliyor. Bu nedenle gecikmiş borcu bulunan kişi veya kurum açısından mesele artık yalnızca “borcum ne kadar?” sorusu değil.
“Bu borcu hangi yöntemle ve hangi sürede kapatabilirim?” sorusu daha önemli hale geliyor.
Üstelik başvuru için sınırsız bir süre de bulunmuyor. Kararnameden yararlanmak isteyenlerin yürürlüğe giriş tarihinden itibaren 90 gün içerisinde başvurması gerekiyor. Bu nedenle borçluların kendi hesaplarını kontrol ederek hangi borçların kapsamda olduğunu, peşin ödeme ile taksitli ödeme arasındaki farkı ve kendileri için hangi seçeneğin daha uygun olduğunu değerlendirmesi gerekiyor.
Fakat burada bir başka mesele daha var.
Geçmiş borçları yapılandırmak, geçmişte oluşmuş sorunu çözer. Fakat aynı sorunun yeniden ortaya çıkmasını engellemez.
Eğer bugün milyonlarca liralık borç yapılandırılıyor, gecikme zamlarının önemli bir kısmından vazgeçiliyor ve borçlar uzun yıllara yayılıyorsa, bundan sonra yeni oluşacak borçların aynı noktaya gelmemesi için tahsilat sisteminin de güçlendirilmesi gerekiyor.
Çünkü sürekli yapılandırma yapmak, mali disiplinin yerine geçemez.
Bir kurumun alacağını yıllarca bekletip daha sonra gecikme yükünü azaltarak tahsil etmeye çalışması, kısa vadede tahsilatı artırabilir. Ancak uzun vadede sağlıklı olan, borcun oluştuğu anda tahsil edilebilmesidir.
Bu nedenle KIB-TEK düzenlemesini yalnızca borçlu vatandaş açısından değil, kurumun geleceği açısından da değerlendirmek gerekiyor.
Bir tarafta ödeme güçlüğü yaşayan tüketici var.
Diğer tarafta tahsil edemediği alacakları nedeniyle finansman ihtiyacı artan bir kamu kurumu var.
Yeni düzenleme bu iki taraf arasında yeni bir ödeme zemini oluşturuyor.
Şimdi asıl başarı ölçüsü, kaç kişinin yapılandırmaya başvurduğu olmayacak. Asıl ölçü, yapılandırılan borcun ne kadarının gerçekten KIB-TEK’in kasasına girdiği olacak.
Çünkü muhasebede alacak olarak görünen para ile kasaya giren para aynı şey değildir.
KIB-TEK açısından şimdi yeni bir dönem başlıyor. Borçlar yeniden hesaplanabilir, gecikme zamlarının önemli bölümü silinebilir ve ödeme süreleri uzatılabilir.
Ama bütün bunların sonunda değişmesi gereken tek şey bilançodaki rakam değil, tahsilatın kendisi olmalı.
Çünkü elektrik üretmek kadar, üretilen elektriğin bedelini zamanında tahsil edebilmek de bir kamu kurumunun mali sürdürülebilirliğinin temelidir.