Sosyal Sigortalar Dairesi'nin yaklaşık 48 bin emekliye Kasım ayında kişi başı 40 bin TL olmak üzere toplam 1 milyar 920 milyon TL ikramiye ödeyeceğini açıklaması, iş dünyasında sert tepkiye yol açtı. Kıbrıs Türk İşverenler Sendikası Başkanı Metin Arhun, yaptığı yazılı açıklamada kararın hiçbir aktüeryal hesaba ve projeksiyona dayanmadığını belirterek fonun geleceğinin tehlikeye atıldığını vurguladı.
"İlaç ve Doğum Parası Ödenemezken Hovardaca Dağıtılıyor"
Emeklilerin insanca yaşamasının herkesin ortak gayesi olduğunu ancak sosyal güvenlik sisteminin çalışan ve işverenin ortak emaneti olduğunu hatırlatan Arhun, şunları kaydetti:
"Sistemde doğum ve ölüm tazminatları, ilaç ve gözlük tedarik ödemeleri gibi en temel gereksinimlerde dahi yetersizlikler yaşanmaktadır. Bu devasa yapısal sorunlar çözülmeden yapılacak böylesi hovardaca ilave ödemeler palyatiftir; emekliye kalıcı bir konfor sağlamayacağı gibi sistemin altına dinamit koymaktır."
"13,5 Milyarlık Birikim Aldatmasın, 2034’te Büyük Yük Geliyor"
Fondaki paranın pandemi sonrası artırılan primler, çalışma izinli yabancılar ve Tek Sosyal Güvenlik Yasası kapsamında sisteme dahil edilen 20 bin kamu çalışanının primleriyle 13,5 milyar TL'ye ulaştığını aktaran Arhun, 2 milyarlık ikramiye dağıtımıyla birikimin anında eriyeceğine dikkat çekti.
Asıl krizin 2034'ten itibaren patlak vereceğine işaret eden Arhun, şu verileri paylaştı:
-
Gelecek Tehlikesi: Kamu çalışanlarının Sosyal Sigortalar'dan emekli olacağı 2034 sonrasında fonun maaş yükümlülüğü katlanarak artacaktır.
-
Dünya Gerçeklerinden Uzak: OECD ülkelerinde emeklilik birikimleri milli gelirin 1-2 katı (KKTC ölçeğinde 200-400 milyar TL) iken, KKTC’de sadece 12 milyar TL (yaklaşık 250 milyon dolar) seviyesindedir.
-
Prim Yükü Ağır: OECD'de ortalama prim oranı yüzde 22 iken KKTC'de yüzde 28'dir. Emeklilik yaşı OECD'de kadında 63,9, erkekte 64,7 iken KKTC'de 60'tır. 25 yılda emeklilik ve yaş düşürme tartışmaları hayaldir.
İşverenler Sendikası’ndan 6 Maddelik Reçete
Metin Arhun, "Fonda para vardı ödedik" popülizminden derhal vazgeçilmesi gerektiğini belirterek hükümete 6 maddelik acil çağrıda bulundu:
-
Emeklilik Yaşı Düşürülemez: Emeklilik yaşının aşağı çekilmesi asla gündeme alınmamalıdır.
-
Fon Siyasetten Arındırılmalı: Fonun yönetimi siyasetçilerden alınıp Merkez Bankası, işçi ve işveren temsilcileri gözetiminde profesyonel yöneticilere devredilmelidir.
-
Popülizm Bırakılmalı: Günübirlik ve seçim odaklı harcamalara kesinlikle son verilmelidir.
-
Oran Korunmalı: Prim yatıran / maaş alan dengesinde en az "4" kişi seviyesi hedeflenmelidir.
-
İkramiye Değil, Prim İndirimi: Gelir-gider dengesi gözetilecekse ikramiye dağıtmak yerine prim oranları düşürülmelidir; böylece hem çalışanın net maaşı artar hem de üreten işverenin yükü hafifler.
-
Ekonomiye Kaynak Sağlanmalı: Fon parası sadece banka mevduatına yatırılmamalı; prim borcu olmayan ve sağlam teminat veren işverenlere mevduat faizinin yüzde 5 üzerinde işletme kredisi olarak kullandırılıp reel ekonomi canlandırılmalıdır.