"Ben aslında ne istiyorum?"
Bu soru ilk bakışta çok kolay gibi görünür. Hatta çoğumuz cevabını bildiğimizi düşünürüz.
"Daha iyi bir iş istiyorum."
"Doğru bir ilişki istiyorum."
"Huzurlu bir hayat istiyorum."
"Kendimi başarılı hissetmek istiyorum."
Peki, bir an durup şu soruyu kendimize sorduk mu?
Bunları gerçekten ben mi istiyorum, yoksa bana iyi hissettireceğine inandırıldığım için mi istiyorum?
Bugün birçok insan hayatını kendi isteklerine göre değil, eksik hissettiği yanlarını tamamlayacağına inandığı hedeflere göre şekillendiriyor. Daha fazla para kazanırsa değerli hissedeceğini, evlenirse yalnızlığının biteceğini, terfi alırsa sonunda kendini yeterli göreceğini düşünüyor. Oysa çoğu zaman ulaşılan hedef değil, hedefe yüklenen anlam insanı yoruyor.
Psikolojik açıdan baktığımızda bunun temelinde çoğu zaman çocuklukta şekillenen yetersizlik duygusu, onay alma ihtiyacı ve kendilik algısı yer alır. İnsan sadece istediği şeyi seçmez. Geçmiş deneyimleri de onun yerine seçim yapar. Bu yüzden bazen yıllarca peşinden koştuğumuz bir hedefe ulaştığımızda bile beklediğimiz huzuru bulamayız. Çünkü aslında peşinden koştuğumuz şey bir kariyer, bir ilişki ya da bir unvan değil, eksik hissettiğimiz yanımızı tamamlama çabasıdır.
Bunu ilişkilerde de sıkça görüyoruz.
Bir kişi partnerinin hayalini kendi hayali gibi yaşamaya başlıyor. Diğeri ailesini mutlu etmek için kendi isteklerinden vazgeçiyor. Bir başkası ise çevresindeki herkes evleniyor diye kendisini buna hazır hissetmediği halde bu yola giriyor. İlk başta her şey doğru gibi görünüyor. Çünkü insan ait olmanın ve kabul görmenin verdiği rahatlığı yaşıyor. Fakat zaman geçtikçe kendisine ait olmayan bir hayatı taşımaya çalıştığını fark ediyor. Sonunda ise hem kendisi yoruluyor hem de kurduğu ilişkiler zarar görüyor.
Bu yüzden çalışmalarımda çoğu zaman "Hayatta ne istiyorsun?" sorusundan önce başka bir sorunun üzerinde durmayı daha anlamlı buluyorum.
"Hayatında neyi istemiyorsun?"
Çünkü insan neyi istemediğini bildiğinde sınırlarını daha net çizer. Kim olduğunu, nelere tahammül edemeyeceğini ve hangi değerlerinden vazgeçmeyeceğini fark etmeye başlar. Sağlıklı kararlar çoğu zaman uzun istek listelerinden değil, sağlıklı sınırlar oluşturabilmekten doğar.
Size küçük bir düşünme egzersizi bırakmak istiyorum.
Bir kağıdı ikiye bölün. Bir tarafa bugüne kadar "İstiyorum." dediğiniz şeyleri yazın. Diğer tarafa ise her birinin karşısına şu soruyu ekleyin:
- "Bunu neden istiyorum?"
Sonra kendinize bir soru daha sorun:
- "Eğer kimse beni yargılamayacak olsaydı, yine aynı şeyi ister miydim?"
Bu sorunun cevabı, belki de bugüne kadar fark etmediğiniz birçok gerçeği görmenizi sağlayacaktır. İnsanın kendini tanıması sadece güçlü yönlerini keşfetmesi değildir. Aynı zamanda kendisine ait olmayan beklentileri, yükleri ve rolleri fark ederek onları geride bırakabilmesidir. Gerçek değişim de tam burada başlar.
Bazen bunu tek başımıza başarabiliriz. Bazen ise yıllardır taşıdığımız düşünce kalıplarını ve duygusal yükleri görebilmek için dışarıdan bir bakışa ihtiyaç duyarız. Psikolojik destek, kişiye ne yapması gerektiğini söyleyen bir süreç değildir. Tam tersine, kişinin kendisini yeniden tanıyabildiği, ihtiyaçlarını anlayabildiği, sınırlarını keşfedebildiği ve gerçekten kendi hayatını inşa edebildiği güvenli bir yolculuktur.
Çünkü dönüşüm, hayatına sürekli yeni şeyler eklemekle değil, sana ait olmayan yükleri bırakmaya cesaret edebildiğinde başlar. Belki de bugün kendine soracağın en önemli soru şudur:
"Ben gerçekten nasıl bir hayat istiyorum?" değil.
"Artık bana ait olmayan hangi hayatı yaşamayı bırakmak istiyorum?"