Ortak fonlama bütçesinin 2026'da 5,3 milyar avroya ulaşması öngörülen NATO'nun tedarik ekosisteminde yer almak isteyen Türk şirketleri için idari ve hukuki süreçleri anlatan "NATO Tedarik Süreci Rehberi", Türkiye Cumhuriyeti Milli Savunma Bakanlığı (MSB) tarafından yayımlandı.
AA muhabirinin rehberden derlediği bilgiye göre, NATO'nun mal ve hizmet alım kriterlerinden idari gerekliliklere kadar Türk firmalarının izlemesi gereken stratejik adımlar detaylı bir şekilde ortaya konuluyor.
NATO, komuta ve kontrol ekipmanları, siber güvenlik, yazılım ve inşaat işleri gibi ihtiyaçlarını "ortak fon" üzerinden karşılıyor.
Uçak ve gemi gibi büyük platformlar ise ortak fonla doğrudan satın alınmıyor, üye ülkelerce tedarik edilerek NATO kullanımına sunuluyor. Yeni dönemde ortak fon bütçesinin siber güvenlik, ağ yenileme, hava ve füze savunma sistemleri, kripto ve uydu iletişimi gibi kritik alanlara odaklanacağı belirtiliyor.
Zirvede ilan edilen "Front Door" mekanizması, büyük savunma firmalarından teknoloji girişimlerine kadar her ölçekteki işletmenin NATO kurumlarıyla doğrudan, hızlı ve verimli bağ kurmasını amaçlıyor. Bu adımla, NATO'nun doğu kanadındaki askeri tahkimatları ve Çok Yüksek Hazırlık Seviyeli Müşterek Görev Gücü'nü (VJTF) destekleyecek lojistik tedarik ağının genişletilmesi öngörülüyor.
Tedarik makamları ve ihaleler
Tedarik süreçlerinde, komuta kontrol ve istihbarat kabiliyetleri alanında NATO Haberleşme ve Bilgi Ajansı (NCIA), sivil işler ve lojistikte ise NATO Destek ve Tedarik Ajansı (NSPA) öne çıkıyor.
1 milyon 600 bin avronun altındaki alımlarda "Teknik Olarak Uygun En Düşük Fiyat" kuralı uygulanırken, karmaşık projelerde "En İyi Değer" metodolojisi kullanılıyor. İnovasyon Fonu ve Kuzey Atlantik Savunma İnovasyon Hızlandırıcısı Programı (DIANA) da yeni nesil teknoloji alımlarını şekillendiriyor.
İhalelerde başarı için 7 kritik adım
Rehberde Türk firmalarının ihalelerde başarı sağlaması için yedi temel adım sıralanıyor. Bu kapsamda şirketlerin, geçerli bir NATO Tesis Güvenlik Belgesi ile Türkiye Cumhuriyeti Milli Savunma Bakanlığına (MSB) kayıt yaptırması, fırsatları yakından izlemesi ve ihalelere katılım için her projeye özgü "Uygunluk Beyanı" talep etmesi gerekiyor. Tekliflerin, yapay zeka içerikleri doğrudan kullanılmadan, asgari askeri gereksinimi tam karşılayacak şekilde ve katı zaman çizelgelerine uygun olarak sunulması büyük önem taşıyor.
İhalelere katılım için MSB denetimleriyle verilen ve 5 yıl geçerli olan Tesis Güvenlik Belgesi'nin alınması şart koşuluyor. Projelerde görev alacak personel için de Kişi Güvenlik Belgesi talep ediliyor.
NATO Karargahı'na yapılacak ziyaretler için ise planlanan tarihten en az 15 gün önce Dışişleri Bakanlığına başvurulması gerekiyor. İttifak'ın yatırım projelerindeki yaşam döngüsü ise ihtiyacın belirlenmesi, teknik onaylar, ihale, sözleşme, üretim, teslimat ve nihai mali kabul denetimlerinden oluşuyor.