Antonio Guterres'in ardından Birleşmiş Milletler’in (BM) bir sonraki genel sekreteri olmak isteyen dört aday, bu hafta görev için kendilerini tanıtacak.
Hürriyet Daily News'de yer alan habere göre, Şili’nin eski Cumhurbaşkanı Michelle Bachelet, iki kadın adaydan biri ve Latin Amerika’dan üç isimden biri olarak, 20 Nisan’da Birleşmiş Milletler’e üye 193 ülkenin büyükelçilerinin karşısına 3 saatlik bir soru-cevapta çıkan ilk aday oldu. Bachelet’i Arjantinli Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Genel Direktörü Rafael Mariano Grossi taip etti.
Bugün ise BM Ticaret ve Kalkınma Örgütü (UNCTAD) Genel Sekreteri Rebeca Grynspan Genel Kurul salonunda adaylığını sunacak. Son olarak ise Senegal’in eski Cumhurbaşkanı Macky Sall sahneye çıkacak.
Uluslararası Kriz Grubu’nun BM program direktörü Richard Gowan, mevcut jeopolitik ortamın, görev süresi 31 Aralık’ta sona erecek olan BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in yerine geçecek isim için yürütülen yarışı etkilediğini belirtti.
Gowan, 10 yıl önce birçok adayın kazanma şansı düşük olsa da tanınırlığını artırmak için yarışa katıldığını hatırlatarak, “Kaybetmenin gerçek bir maliyeti yoktu. Bu kez ise adaylar ve onları destekleyen hükümetler çok daha temkinli. Washington ya da Pekin’i rahatsız edecek bir hata, ciddi diplomatik sonuçlar doğurabilir” dedi.
2016 yılında BM’nin ilk kadın genel sekreterini seçmesi yönünde yoğun baskı vardı ve 13 adayın 7’si kadındı. Ancak “etkileşimli diyalog” olarak adlandırılan süreçte en iyi performansı gösteren isim olarak Guterres üzerinde uzlaşı sağlanmıştı.
BM Şartı, genel sekreter seçimine ilişkin çok az detay içeriyor. Buna göre, Genel Kurul, Güvenlik Konseyi’nin tavsiyesi üzerine seçimi gerçekleştiriyor. Bu durum, ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa’dan oluşan beş daimi üyeye veto yetkisi ve belirleyici rol veriyor.
Geleneksel olarak genel sekreterlik görevi bölgelere göre dönüşümlü olarak veriliyor. Avrupa’yı temsil eden ve eski Portekiz Başbakanı olan Guterres, Güney Koreli eski dışişleri bakanı Ban Ki-moon’un ardından göreve gelmişti. Ondan önce ise Afrika’yı temsil eden Gana’lı Kofi Annan bulunuyordu.
Bu nedenle sıranın Latin Amerika’ya gelmesi gerektiği düşünülse de, Doğu Avrupa’nın bugüne kadar hiç genel sekreter çıkaramamış olması dikkat çekiyor.
74 yaşındaki Bachelet, Şili’de iki dönem cumhurbaşkanlığı yaptıktan sonra BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri olarak görev aldı. Başlangıçta Şili, Brezilya ve Meksika tarafından aday gösterilen Bachelet, Mart ayında Şili’de aşırı sağcı lider Jose Antonio Kast’ın iktidara gelmesinin ardından kendi hükümetinin desteğini kaybetti.
65 yaşındaki Grossi, 2019’dan bu yana Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın genel direktörü olarak görev yapıyor ve Arjantin tarafından aday gösterildi.
70 yaşındaki Grynspan, Kosta Rika’nın eski başkan yardımcısı olup 2021’den bu yana BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı’nın (UNCTAD) genel sekreterliğini yürütüyor. O da kendi ülkesi tarafından aday gösterildi.
64 yaşındaki Macky Sall ise Burundi tarafından aday gösterildi ancak kendi ülkesi Senegal bu adaylığı desteklemediğini Afrika Birliği’ne bildirdi. 55 üyeli Afrika Birliği içinde de bu konuda görüş birliği sağlanamadı.
Yarışta sadece iki kadın aday bulunmasına rağmen, BM’de kadın bir genel sekreter seçilmesi yönündeki baskı sürüyor. Guterres de görev süresince yönetiminde cinsiyet eşitliğini sağlamaya çalıştı. İngiltere ve Fransa da kadın bir genel sekreter görmek istediklerini açıkladı.