Maliye Bakanı Özdemir Berova, Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu’nda CTP Milletvekili Erkut Şahali’nin eleştirilerine yanıt vererek, belediyelerin reform sonrası mali açıdan daha güçlü hale geldiğini savundu. Berova, kayıt dışılıkla mücadele, bütçe büyüklüğü ve kamu borçları konusunda da hükümetin attığı adımları anlattı.
Berova, Şahali’nin dahilde toplanan KDV ile ithalattan toplanan KDV arasındaki orana ilişkin değerlendirmesine karşı çıkarak, hükümetin kayıt dışılığı kayıt altına almak için otomasyon sistemlerini güçlendirdiğini söyledi. Vergi Dairesi’nin artık gümrük, Çalışma Bakanlığı ve diğer kurumlardan gelen verileri çok daha hızlı değerlendirebildiğini belirten Berova, POS kayıt cihazı uygulaması ve akıllı yazar kasa sistemleri ile sahadaki denetimlerin etkisi sonucu dahili KDV oranında ilk üç ayda yüzde 50 artış sağlandığını ifade etti.
“Bütçe 22 milyar TL’den 191 milyar TL’ye çıktı”
Berova, 2022 yılında KKTC bütçesinin 22 milyar TL olduğunu, bugün ise bu rakamın 191 milyar TL’ye ulaştığını söyledi. Son üç yılda bütçesel büyümenin çok ciddi boyutlara ulaştığını belirten Berova, bu dönemde yüksek enflasyon şartlarına rağmen ücretliler ve emekliler için hayat pahalılığı artışlarının yapıldığını, döviz kurunun da Türkiye Cumhuriyeti’nin uyguladığı para politikaları doğrultusunda daha düşük seviyelerde tutulduğunu ifade etti.
“Belediyeler geçmişe göre çok daha güçlü”
Şahali’nin belediyelere ilişkin eleştirilerine de yanıt veren Berova, reform öncesinde belediyelerin ciddi borç yükü altında olduğunu ve bazı belediyelerin aylarca maaş ödeyemediğini hatırlattı. 51/95 sayılı yasa ve belediyelerin birleştirilmesiyle birlikte yerel yönetimlerin ciddi ekonomik güce kavuştuğunu savunan Berova, devlet katkısının da zaman içinde artırıldığını söyledi.
Berova, belediyelerin devletten aldığı katkının geçmişte yüzde 7,2 seviyesinde olduğunu, bugün ise yüzde 9,2’ye çıktığını belirtti. Bu oranın dünya ortalamasına göre oldukça yüksek bir destek anlamına geldiğini ifade eden Berova, büyüyen bütçe hacmi içinde belediyelerin hareket alanının da arttığını söyledi.
“Gelir alanları yıllar içinde genişletildi”
Maliye Bakanı, belediyelerin yalnızca katkı paylarıyla değil, kamu maliyesinin toplaması gereken bazı gelirlerin zaman içinde belediyelere devredilmesiyle de güçlendiğini savundu. Buna rağmen belediye şirketleri üzerinden yapılan istihdamların da ciddi boyutlara ulaştığını öne süren Berova, toplam personel yapısına bakıldığında bunun da ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
CTP’ye borç çağrısı: “Planınızı açıklayın”
Berova, Şahali’nin kamu borçlarına ilişkin sorularına karşılık, CTP’nin de seçim öncesinde kendi planını ortaya koyması gerektiğini söyledi. İhtiyat Sandığı, Kooperatif Merkez Bankası ve diğer yükümlülüklerle ilgili CTP’nin nasıl bir ödeme planı öngördüğünü açıklaması gerektiğini belirten Berova, “Hayal satıyorsunuz” diyerek muhalefeti eleştirdi.
“25.5 milyarlık rakam net borçlanma sınırını gösteriyor”
Berova, 2026 bütçesinde yer alan 25,5 milyar TL’lik açığın, doğrudan o miktarda borçlanma yapılacağı anlamına gelmediğini de söyledi. Bunun, kamu maliyesinin ulaşabileceği net borçlanma sınırını gösterdiğini belirten Berova, geçen yıl da benzer şekilde 18,5 milyar TL’lik bir çerçeve bulunduğunu ancak gerçekleşmenin 14,7 milyar TL seviyesinde kaldığını ifade etti.
“Kolay bir dönemden geçmiyoruz”
Konuşmasının sonunda son üç-dört yılın kolay geçmediğini vurgulayan Berova, pandemi, Rusya-Ukrayna savaşı, yüksek enflasyon ve küresel ekonomik gelişmelerin kamu maliyesi üzerinde ciddi baskı yarattığını söyledi. Tüm bu şartlara rağmen devlet ciddiyeti içinde hareket ettiklerini savunan Berova, gelir artırıcı tedbirlerle ve mali disiplinle borç yükünü aşağı çekmeye devam edeceklerini ifade etti.