KIBRIS PRESS ÖZEL HABER
Kıbrıs Press TV ekranlarında Dilan Gölbaşı’nın sunduğu “Kritik” programına konuk olan Kıbrıs Türk Esnaf ve Sanatkarlar Kredi Kefalet Merkez Kooperatifi Başkanı Kemal Altuncuoğlu, KKTC’de esnafın karşı karşıya kaldığı ekonomik sorunları, 3,5 milyar TL’lik kredi paketini, artan kiraları, istihdam maliyetlerini ve giderek büyüyen usta-çırak sorununu değerlendirdi.
Başbakan Yardımcılığı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı’na bağlı Kooperatif Şirketler Mukayyitliği bünyesinde faaliyet gösteren Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Merkez Kooperatifi tarafından verilecek toplam 3,5 milyar TL’lik kredinin, oldukça ciddi bir rakam olduğu vurgulandı.
Altuncuoğlu, kooperatifin yıllardır esnafa uygun koşullarda finansman sağladığını belirterek, mevcut işletme kredisi limitinin 1,5 milyon liraya, yatırım kredisi limitinin ise 3,5 milyon liraya yükseltildiğini açıkladı. İşletme kredilerinde vadenin 48 ay, makine ve iş yeri yatırımlarına yönelik kredilerde ise 60 aya kadar çıktığını söyledi.
“3,5 milyar yetmezse yeniden kaynak gelir”
Bazı esnafların 3,5 milyar TL’lik kaynağın yeterli olmayabileceği ve kredi kullanmanın yeni bir borç yükü oluşturacağı yönündeki endişelerini aktarmasının ardından Altuncuoğlu, kaynak konusunda sorun yaşanmayacağını söyledi. Altuncuoğlu, “3,5 milyar dağıtırsak yarın 3,5 milyar daha getiririz” diyerek, ihtiyaç olması halinde yeni kaynak aktarılabileceğini belirtti. Esnafa çağrıda bulunan Altuncuoğlu, “Yeter ki talep gelsin” mesajını verdi.
“Türkiye’de kredi kullanamayan sektörlere burada kapı açıyoruz”
Altuncuoğlu, KKTC’deki sistemin Türkiye’deki uygulamalardan bazı noktalarda farklılaştırıldığını da anlattı. Türkiye’de belirli meslek grupları ve limited şirketlerin esnaf kredilerinden yararlanamadığını belirten Altuncuoğlu, KKTC’de ise hayvancılık, balıkçılık, seracılık, pansiyonculuk gibi farklı alanlarda faaliyet gösteren kişilerin kredi sistemine dahil edilmesi için özel düzenlemeler yapıldığını söyledi. Altuncuoğlu ayrıca, kredi kullanmak isteyen ancak kayıt dışı durumda bulunan kişilerin vergi sistemine dahil edilmesini teşvik ettiklerini belirtti. Bu uygulamanın yalnızca kredi sağlamakla sınırlı kalmadığını, işletmelerin kayıt altına alınmasına da katkı sağladığını ifade etti.
“İhtiyacı olan herkese destek veririz”
Kooperatifin kredi kaynaklarına ilişkin de açıklamalarda bulunan Altuncuoğlu, ihtiyaç sahibi esnafın başvurması halinde imkanlar doğrultusunda destek vermeye devam edeceklerini söyledi. Kooperatifin finansman sisteminin Türkiye Cumhuriyeti kaynaklarıyla bağlantılı şekilde yürütüldüğünü belirten Altuncuoğlu, kredi işlemlerinin banka sistemi üzerinden gerçekleştirildiğini, paranın elden verilmediğini ifade etti. Altuncuoğlu, “İhtiyacı olan herkese gelsinler, elimizden gelen desteği yaparız” diyerek esnafa çağrıda bulundu.
3,5 milyar TL’lik kredi paketi
Bu tablo içerisinde açıklanan 3,5 milyar TL’lik can suyu paketi esnafa önemli bir finansman imkanı sunuyor. Kooperatif Başkanı Altuncuoğlu, işletme kredisi limitinin 1,5 milyon TL’ye, yatırım ve makine alımlarına yönelik kredi limitinin ise 3,5 milyon TL’ye çıkarıldığını açıkladı. İşletme kredilerinde vadenin 48 ay, yatırım kredilerinde ise 60 aya kadar uzatıldığını belirten Altuncuoğlu, esnafın belirlenen üst limitin tamamını kullanmak zorunda olmadığını, ihtiyacı kadar kredi çekebileceğini söyledi. Kooperatifin yıllık faiz oranının yüzde 20 olduğunu belirten Altuncuoğlu, bankalardaki kredi maliyetlerinin çok daha yüksek seviyelere çıktığını savundu. Altuncuoğlu’nun verdiği örneğe göre 1,5 milyon TL’lik işletme kredisinin dört yıllık geri ödemesi yaklaşık 2,1 milyon TL oluyor.
“Esnaf bir ülkede bitmişse, ülke bitmiştir”
Altuncuoğlu, esnafın devlet desteğiyle ayakta duran bir kesim olmadığını, kendi sermayesi ve emeğiyle işletmesini sürdürmeye çalıştığını söyledi. Esnafın yanında çalıştırdığı insanlarla birlikte ülke ekonomisine katkı sağladığını belirten Altuncuoğlu, bu nedenle küçük işletmelerin korunmasının ekonomik açıdan büyük önem taşıdığını vurguladı. “Esnaf bir ülkede bitmişse, ülke bitmiştir” diyen Altuncuoğlu, hükümetin esnaf ve sanatkarlara daha fazla destek vermesi gerektiğini ifade etti. Altuncuoğlu, yaşanan sıkıntının boyutunu kendi deneyimi üzerinden anlatırken, “30 yıllık esnafım, bir ara bende esnaflığı bırakmaya karar verdim” ifadelerini kullandı.
Bir çalışanın maliyeti 100 bin TL’ye yaklaşıyor
Esnafın yalnızca kira değil, çalışan maliyetleri nedeniyle de büyük bir yük altında olduğunu belirten Altuncuoğlu, bir çalışanın maaş, prim ve diğer yüklerle birlikte işletmeye aylık 90-100 bin TL civarında maliyet oluşturabildiğini söyledi. Kira, elektrik, sosyal sigorta ve çalışan giderlerinin üst üste geldiğini belirten Altuncuoğlu, esnafın bu maliyetleri karşılayabilmek için yeterli geliri elde etmekte zorlandığını dile getirdi.
Kiralar 50-60 bin TL’ye çıktı
Esnafın en önemli sorunlarından birinin yüksek kiralar olduğunu belirten Altuncuoğlu, bazı işletmelerin birkaç yıl önce 3-5 bin veya 10 bin TL seviyelerinde ödediği kiraların bugün 50-60 bin TL seviyelerine ulaştığını söyledi. Özellikle vakıf kiralarındaki artışların esnafı zorladığını belirten Altuncuoğlu, her yıl yüksek oranlarda yapılan kira artışlarının sürdürülebilir olmadığını ifade etti.
“Gerçek sanatkar iyi para kazanıyor ama yetişmiyor”
Bugün işini gerçekten bilen sanatkarların iyi gelir elde edebildiğini belirten Altuncuoğlu, asıl sorunun yeni sanatkarların yetişmemesi olduğunu söyledi. Tamir ve teknik işlerde de bu sorunun açık şekilde görüldüğünü belirten Altuncuoğlu, birçok alanda bozulan ürünün tamir edilmesi yerine yenisinin alınmasının tercih edildiğini ifade etti. Buna rağmen işini bilen ustalara büyük ihtiyaç olduğunu belirten Altuncuoğlu, gençlerin bu mesleklere yönlendirilmesi için devlet tarafından teşvik verilmesi gerektiğini kaydetti. Özellikle usta-çırak ilişkisinin zayıflamasının gelecekte ciddi bir meslek açığı yaratacağını belirten Altuncuoğlu, “Çırak olmazsa sanatkar olmuyor” diyerek mesleki eğitimin önemine dikkat çekti.